Эмгек рыногунун кызматтарынын сапатын жакшыртуу

1-ишмердиктин чөйрөсү – Эмгек базарындагы кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатын жакшыртуу

1-тапшырма: Кыргызстанда 9-класстарда кесипке багыт берүү боюнча программаларды киргизүү. Бул болсо бир нече өлкөдө ийгиликтүү киргизилген кесипке багыт берүүчү беш тепкичтүү моделдин негизинде ишке ашырылат. 
Кесипке багыт берүү боюнча программанын беш тепкичтүү моделинин негизги максаты – жаштарда окуу жайды жана болочок кесипти тандоодо өз алдынча чечим кабыл алуу жөндөмдүүлүгүн өнүктүрүү. Мунун натыйжасында алар карьерасын пландап, эмгек базарында өз ордун таба алышат.

Программа беш баскычты камтыйт:
1.    Өзүн өзү таануу
2.    Кесиптер жана карьера тууралуу маалымдоо
3.    Билим алуунун жолдору
4.    Эмгек дүйнөсү менен чыныгы жолугушуулар
5.    Окуу жайы жана кесип тууралуу чечим кабыл алуу

Ушул тапта программага Талас, Нарын, Каракол жана Бишкек шаарларындагы 16 пилоттук мектеп катышууда. 2017-2018-окуу жылында 9-класстардын 449 окуучусу, алардын ичинен 226 кыз жана 223 эркек кесипке багыт көрсөтүү программасынан өткөн.

16 мугалим кесипке багыт берүүнүн беш тепкичтүү модели программасына жана сабак өтүү усулдарына окутулган. Пилоттук мектептердин директорлору үчүн эки семинар өткөрүлүп, алар кесипке багыт берүү боюнча программа менен тааныша алышкан. Ал эми бул программаны өткөрүүнүн деталдуу методологиясы боюнча мугалимдер үчүн 3 семинар уюштурулган.

2-тапшырма. Кесипке багыт берүү жана иш менен камсыздаган кызматтардын кызматкерлерине консультация берүү боюнча системага салынган ыкманы даярдап чыгууда бул кызматтарга көмөк көрсөтүү.
Иш менен камсыздаган кызматтар катышуучу катары кесипке багыт берүүнүн алкагында өзгөчө позицияны ээлешет. Ал бизнес, мектептер жана кесиптик билим берүү институттары ортосунда маанилүү байланыш чынжыр болуп саналат. Ошондой эле бир эле маалда ата-энелер жана жаштар же бардык мектептердин окуучулары үчүн байланыш түзүүчү адамдар да болушат. Мектептерде кесипке багыт берүү концепциясынан тышкары иш менен камсыздоочу кызматтар эмгек базарынын өнүгүүсүнө, консультациялык компетенциялардын өнүгүүсүнө жана башка кызыкдар жактар менен аймактык өнөктөштүккө өз салымын кошо алышат.

3-тапшырма. Кесипке багыт жана консультация берүүдө социалдык өнөктөштүк боюнча кооперациялык моделди орнотуу.
Кесипке багыт жана консультация берүү жаатындагы социалдык өнөктөштүк модель эксперименталдык тартипте даярдалат. Кесипке багыт жана консультация берүү жаатында маанилүү ролду кабыл алуу демилгесинде иш менен камсыздаган кызматтар жана мектептер колдоого алынат. Өз кезегинде компаниялар процесстерди демилгелеп, алар аталган өзөктүк багыттардагы ролду жана катышууну чагылдырат. Кесипке багыт берүү үчүн кызматташуунун моделин ишке ашыруу процесси өзүнө ата-энелер, жаштар борборлору жана райондук администрациялар менен тыгыз иш алып барууну камтыйт.

Социалдык өнөктөштүктүн бул модели үч деңгээлди эсепке алуу менен иштелип чыккан. Алар:- макро, -мезо, -микро. Мында улуттук деңгээлде КР Билим берүү жана илим министрлиги менен КР Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлигинин катышуусу, мезо-деңгээлде КР Билим берүү министрлигине караштуу Баштапкы кесиптик билим берүү агенттиги, КР Соода жана өнөр жай палатасы, Кыргыз Билим берүү академиясы, Республикалык илимий-методикалык борбор өңдүү адистештирилген органдардын катышуусу, ал эми жергиликтүү деңгээлде облустук методологиялык борборлордун, билим берүү боюнча шаардык жана райондук бөлүмдөрдүн, иш менен камсыздоо кызматтарынын, жумуш берүүчүлөрдүн жана окуу жайлардын катышуусу каралган.

2017-жылы Нарын, Талас, Каракол жана Бишкек шаарларында социалдык өнөктөштүктүн төрт тарамы негизделген, андагы катышуучулардын жалпы саны – 85. Квартал сайын окуучулар жана жаштар арасында кесипке багыт берүү маселелери боюнча социалдык өнөктөштөр тарамынын жыйналыштары өтүп турат.